Vijf minuten langer kolven kort na de bevalling levert meer moedermelk op.
Je hebt het misschien voorbij zien komen op Instagram of LinkedIn. Arts-onderzoeker Nicole Manshanden promoveerde op onderzoek naar kolven in de eerste dagen na de bevalling.
Optimizing lactation: innovations in milk expression and insights into lactation challenges
De boodschap die vooral bleef hangen: vijf minuten langer kolven met een aangepast zuigpatroon kan zorgen voor meer melk. De video over dit onderzoek is inmiddels veel gedeeld op social media en heeft op Facebook al meer dan 43.000 weergaven. Daarmee bereikt het advies veel moeders en zorgverleners.
Juist daarom is het belangrijk dat de boodschap klopt én volledig is.
Maar precies daar wringt het. Want in het onderzoek ging het niet alleen om langer kolven en om een ander zuigprogramma. De belangrijkste factor ontbreekt volledig: de maat en pasvorm van het borstschild.
Waarom dit advies niet zomaar compleet is
Het advies klinkt praktisch. Zeker in de eerste dagen na de geboorte, wanneer iedere druppel colostrum belangrijk kan zijn.
Maar er zit een grote beperking in de vertaling van dit onderzoek naar de praktijk: de maat en pasvorm van het borstschild zijn niet meegenomen. En dat is geen detail.
De maat van het borstschild ontbreekt
In het onderzoek werd gekeken naar het zuigprogramma van de kolf. Het ging dus niet simpelweg om “vijf minuten langer kolven”.
Moeders kolfden eerst 15 minuten met het Symphony Initiate-programma en daarna nog 5 minuten met het diepere Maintain-programma. De extra opbrengst kwam dus uit een combinatie van langer kolven én een ander zuigpatroon.
Het proefschrift en de bijbehorende publicatie zijn meerdere keren gecontroleerd op de vraag of borstschildmaten zijn meegenomen. Dat is niet het geval. De maat en pasvorm van het borstschild worden niet als onderzoeksfactor beschreven.
Daarmee blijft onbekend of de moeders met een passend borstschild hebben gekolfd.
Dat is belangrijk, want een verkeerde schildmaat kan de uitkomst beïnvloeden. Een te groot of te klein schild kan pijnlijk zijn, vacuümverlies geven en ervoor zorgen dat de borst minder goed gestimuleerd en/of geleegd wordt.
In de praktijk zien lactatiekundigen regelmatig dat moeders kolven met een schild dat niet goed past. Bij pijn, weinig opbrengst of een borst die niet goed leeg raakt, is de schildmaat daarom geen bijzaak. Het is een van de eerste dingen die je controleert.
Als die stap ontbreekt, is het kolfadvies onvolledig.
Medela was betrokken
Ook de context van het onderzoek is belangrijk. Het onderzoek werd uitgevoerd met ondersteuning van Medela. Medela wordt genoemd als facilitator van de studie. Daarnaast is Danielle Prime, een van de betrokken onderzoekers, werkzaam bij Medela.
Dat betekent niet dat het onderzoek niet klopt. Maar het is wél relevante informatie.
Als een onderzoek gaat over het optimaliseren van een programma van een Medela-kolf, dan moet duidelijk zijn welke factoren wel en niet zijn meegenomen.
Het zuigprogramma is onderzocht. De schildmaat niet.
En juist die schildmaat kan in de praktijk veel invloed hebben op comfort, vacuüm en melkopbrengst.
Wie kon dit beoordelen?
Een proefschrift wordt beoordeeld door academische deskundigen. Dat betekent niet automatisch dat specifieke praktijkkennis over kolven ook volledig vertegenwoordigd is.
Kolven is een heel eigen vakgebied. Het vraagt kennis van lactatie, maar ook van borstschilden, vacuümverlies, tepelbeweging, elastisch borstweefsel, pijnklachten en melkverwijdering.
De persoon binnen het onderzoeksteam die deze praktische kolfkennis het best had kunnen herkennen, is Danielle Prime. Zij heeft veel kennis van melkverwijdering en kolven, maar is ook medewerker van Medela.
Juist daarom had het sterk geweest als de schildmaat expliciet was gecontroleerd en beschreven.
Niet om het onderzoek onderuit te halen, maar om de conclusie goed te kunnen wegen.
Is vijf minuten langer kolven dan fout?
Nee. Onder de omstandigheden van dit onderzoek leverde vijf minuten extra kolven meer melk op. Dat is een interessante bevinding.
Maar de conclusie “vijf minuten langer kolven” is te simpel.
Want wat gebeurt er als een moeder eerst met een goed passend borstschild kolft? Wat gebeurt er als zij een ander type schild gebruikt? Wat gebeurt er als niet alleen vacuüm wordt ingezet, maar ook compressie?
Die vragen blijven open. En juist die vragen zijn belangrijk voor de praktijk.
Kolven is meer dan zuigen
Een baby drinkt niet alleen met vacuüm. Er is ook sprake van druk, compressie, tongbeweging en kaakbeweging. De borst wordt niet alleen aangezogen, maar ook ritmisch gestimuleerd en samengedrukt.
Een standaard borstkolf bootst dat maar beperkt na.
Daarom zijn er ook andere manieren om kolven effectiever en comfortabeler te maken. Denk aan zachte siliconen borstschilden of compressieschilden die zuigen combineren met druk.
Die kunnen voor sommige moeders prettiger zijn, zeker bij gevoelige tepels, elastisch weefsel, stug colostrum of gespannen borsten.
Dat betekent niet dat iedere moeder zo’n schild of compressiekolf nodig heeft. Maar het laat wel zien dat “vijf minuten langer kolven” niet de enige route is naar meer melk.
Soms zit de oplossing niet in langer kolven, maar in beter passend materiaal.
Wat moet je nu doen als moeder?
Als kolven goed voelt en voldoende oplevert, hoef je niets te veranderen.
Maar doet kolven pijn, duurt het lang of komt er weinig melk? Begin dan niet automatisch met langer kolven.
Begin met de basis.
Controleer eerst de pasvorm van je borstschild
Laat controleren of je borstschild goed past. Kijk of je tepel vrij kan bewegen, of er niet te veel tepelhof wordt meegezogen en of het vacuüm stabiel blijft.
Let ook op pijn, verkleuring, zwelling of een tepel die na het kolven vervormd is.
Kijk daarna pas naar het kolfprogramma
Pas als de basis klopt, kun je verder kijken naar het kolfprogramma. Een ander programma of langer kolven kan soms helpen, maar het is niet altijd de eerste oplossing.
Kijk verder dan alleen standaard borstschilden
Voor sommige moeders werkt een ander type borstschild beter. Bijvoorbeeld een zachter schild, een andere vorm of een schild dat meer compressie geeft.
Zeker bij pijn, gevoelige tepels of tegenvallende opbrengst kan dat een groot verschil maken.
Tot slot
Het onderzoek van Manshanden is waardevol, omdat het laat zien dat een aangepast kolfprogramma in de eerste dagen na de bevalling invloed kan hebben op de melkopbrengst.
Maar het advies dat daaruit is ontstaan, is te smal.
Vijf minuten langer kolven kan helpen. Maar het is geen compleet kolfadvies.
Als de maat, vorm en werking van het borstschild niet worden meegenomen, mis je een belangrijk deel van de praktijk. En dat is hier precies het probleem: de borstschildmaat is niet meegenomen.
Soms zit de oplossing niet in langer kolven, maar in beter passend materiaal, meer comfort en een manier van kolven die beter aansluit bij hoe een borst melk loslaat.
Dus als een moeder pijn heeft of weinig melk kolft, is de eerste vraag niet:
Moet je vijf minuten langer kolven?
De eerste vraag is:
Past dit borstschild wel bij jouw borst?
Geschreven door Chella Verhoeven
Lactatiekundige IBCLC
Gespecialiseerd in kolven, borstkolven en borstschilden sinds 2005
